Η ΕΕ προτείνει χρηματοδοτούμενη από το ETS στήριξη για βιώσιμα ναυτιλιακά καύσιμα και πρόωση μηδενικών εκπομπών

Η υποβοηθούμενη από τον άνεμο πρόωση συγκαταλέγεται στις τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών που μπορεί να λάβουν στήριξη στο πλαίσιο του προτεινόμενου μηχανισμού SMAP της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εφόσον εγκριθεί και καθοριστούν λεπτομερείς κανόνες. Πίστωση: https://www.dezeen.com/2023/08/22/pyxis-ocean-windwings-wind-powered-cargo-ship/

Στις 17 Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε στοχευμένη αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS). Η αναθεώρηση θα δημιουργούσε ειδικό μηχανισμό στήριξης για τη ναυτιλία, μαζί με αλλαγές στο πεδίο εφαρμογής, στην παρακολούθηση και στις διατάξεις κατά της καταστρατήγησης. Η πρόταση δεν αποτελεί ακόμη νόμο: πρέπει να περάσει από τη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ.

Το κεντρικό ναυτιλιακό μέτρο είναι ο προτεινόμενος μηχανισμός Βιώσιμης Εναλλακτικής Θαλάσσιας Πρόωσης (SMAP). Από το 2028, ή από το πρώτο έτος μετά την έναρξη ισχύος της τροποποιημένης οδηγίας, έως το 2040, θα δεσμεύονταν έως 110 εκατομμύρια δικαιώματα EU ETS για ναυτιλιακές εταιρείες. Ο δηλωμένος σκοπός είναι να καλυφθεί μέρος της εναπομένουσας διαφοράς τιμής μεταξύ ορυκτών ναυτιλιακών καυσίμων και επιλέξιμων βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων, καθώς και μέρος ή το σύνολο του πρόσθετου κόστους ανάπτυξης και λειτουργίας επιλέξιμων τεχνολογιών πρόωσης μηδενικών εκπομπών.

Η πρόταση περιλαμβάνει ρητώς ηλεκτρική και υποβοηθούμενη από τον άνεμο πρόωση. Στα επιλέξιμα καύσιμα θα περιλαμβάνονται βιοαέριο και προηγμένα βιοκαύσιμα που πληρούν τις προϋποθέσεις, ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης, καθώς και υδρογόνο και καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών που πληρούν τις προϋποθέσεις. Το σχέδιο προβλέπει διαφοροποιημένα ποσοστά στήριξης: 55% της εναπομένουσας διαφοράς τιμής για επιλέξιμο βιοαέριο και προηγμένα βιοκαύσιμα, 90% για επιλέξιμα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης, 80% για επιλέξιμο υδρογόνο και καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, και 90% του πρόσθετου κόστους τεχνολογιών πρόωσης μηδενικών εκπομπών. Η στήριξη θα βασίζεται σε επαληθευμένη χρήση ή λειτουργία κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, υπό μελλοντικούς λεπτομερείς κανόνες και πιθανές αναλογικές μειώσεις αν οι αιτήσεις υπερβαίνουν τα διαθέσιμα ετήσια δικαιώματα.

Η ευρύτερη πρόταση θα επεκτείνει επίσης την κάλυψη του ETS σε συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων κάτω των 5.000 GT αλλά όχι κάτω των 400 GT, θα ενισχύσει τις διασφαλίσεις έναντι καταστρατηγητικών λιμενικών προσεγγίσεων και αποφυγής που συνδέεται με υπεράκτιες δραστηριότητες, και θα απλοποιήσει τη ναυτιλιακή παρακολούθηση, αναφορά και επαλήθευση. Περιλαμβάνει ρήτρα επανεξέτασης σε περίπτωση που ο IMO υιοθετήσει παγκόσμιο μέτρο βασισμένο στην αγορά, με σκοπό να αντιμετωπιστεί πιθανή διπλή πληρωμή διατηρώντας παράλληλα το σήμα τιμής του EU ETS.

Γιατί έχει σημασία: η πρόταση θα μεταφέρει μέρος της στήριξης για τη ναυτιλιακή απανθρακοποίηση από μια γενική πολιτική φιλοδοξία σε ένα καθορισμένο μοντέλο κατανομής δικαιωμάτων συνδεδεμένο με την απόδοση. Για πλοιοκτήτες και διαχειριστές, η λειτουργική αξία θα εξαρτηθεί από ελέγξιμη προέλευση καυσίμου, επαληθευμένη επίδοση εκπομπών, επιλεξιμότητα ταξιδιού και σαφή κατανομή των δαπανών και ωφελημάτων ETS στα ναυλοσύμφωνα. Οι ναυλωτές και τα συμφέροντα φορτίου θα πρέπει να σημειώσουν ότι η στήριξη μπορεί να αλλάξει την οικονομική βάση ταξιδιών με εναλλακτικά καύσιμα, αλλά το σχέδιο απαιτεί να λαμβάνονται υπόψη τα κατανεμημένα δικαιώματα όταν τα κόστη ETS μεταφέρονται συμβατικά. Τα συμφέροντα P&I, οι ασφαλιστές και οι χειριστές απαιτήσεων θα πρέπει να αναμένουν αυξημένο έλεγχο εγγράφων εφοδιασμού καυσίμων, ισχυρισμών για καύσιμα, δεδομένων εκπομπών και ευθυνών συμμόρφωσης.

Οι προϋποθέσεις προέλευσης του σχεδίου είναι εμπορικά σημαντικές. Κατά κανόνα, τα υποστηριζόμενα καύσιμα και τεχνολογίες θα πρέπει να παράγονται ή να κατασκευάζονται στην ΕΕ, σε τρίτη χώρα συνδεδεμένη με το ETS ή σε τρίτη χώρα που λαμβάνει στήριξη της ΕΕ για τιμολόγηση άνθρακα με απόλυτο ανώτατο όριο. Οι εξαιρέσεις θα είναι περιορισμένες για καταχωρισμένους λιμένες εκτός ΕΕ σε πράσινους διαδρόμους. Βραζιλιάνοι προμηθευτές, λιμένες και πλοιοκτήτες που εξυπηρετούν εμπορικές ροές προς την ΕΕ θα πρέπει συνεπώς να παρακολουθούν τους τελικούς κανόνες επιλεξιμότητας και να μην θεωρούν ότι ένα καύσιμο χαμηλών εκπομπών άνθρακα αρκεί από μόνο του.